اخبار و مقالات
درنگی نقادانه در فیلم MASS (توده) از منظر آداب گفت‌وگو
فیلمی قابل تقدیر در هنر گفتگو
خرد و خیال – فیلم توده با عنوان اصلی MASS یک نمونه موفق و البته چالش برانگیز گفتگو بر پرده سینماست که مخاطب را با همگامی فکری در عرصه تفکر انتقادی آشنا می‌کند
تهیه‌کننده نقد: فاطمه حسینی‌نژاد
به گزارش خانه خرد و خیال، فیلم «Mass» ساخته‌ی Fran Kranz، داستان دو خانواده است که سال‌ها پس از یک تیراندازی مرگبار در مدرسه، برای نخستین بار با یکدیگر گفتگو می‌کنند: پدر و مادر یکی از قربانیان و پدر و مادر عامل تیراندازی. اما آنچه این فیلم را متمایز می‌کند، نه روایت فاجعه، بلکه نحوه‌ی مواجهه‌ی انسانی با آن از طریق گفت‌وگو است.
میز گفت‌وگو به مثابه آزمایشگاه اخلاقی
تمام فیلم تقریباً در یک اتاق ساده می‌گذرد؛ اتاقی بی‌پیرایه که به آزمایشگاهی برای مشاهده‌ی اخلاق گفت‌وگو در مرز تحمل انسانی بدل می‌شود.
هیچ موسیقی و جلوه‌ی بیرونی‌ای وجود ندارد که احساسات را جهت دهد؛ همه‌چیز در زبان و سکوت شکل می‌گیرد. هر واژه و هر مکث، حامل تردید، پشیمانی و امید است.
هشدار: در ادامه مطلب احتمال لو رفتن داستان فیلم وجود دارد
قدرت فیلم Mass در سادگی‌اش نهفته است. فیلم نه به جلوه‌های ویژه متکی است، نه به موسیقی یا صحنه‌های پرتحرک؛ بلکه تمام بار احساسی خود را بر دوش کلمات، سکوت‌ها و نگاه‌ها می‌گذارد. کرانز با جسارت و مهارت، اجازه می‌دهد سکوت‌ها نیز به اندازه‌ی کلمات سخن بگویند و لایه‌های پیچیده‌ی احساسات انسانی ــ از خشم و انکار گرفته تا گناه، همدلی و بخشش ــ به‌تدریج آشکار شوند.
بازی‌های چهار بازیگر اصلی – جیسون آیزاکس، مارتا پلیمپتن، ان داود و رید برنی – بی‌نقص و تأثیرگذار است. هر یک در جدالی میان دفاع از خود و آسیب‌پذیری، میان عدالت‌خواهی و شفقت انسانی، شخصیتی باورپذیر و عمیق می‌آفرینند.
گفت‌وگو یا بازسازی انسانیتِ از دست‌رفته
فیلم نشان می‌دهد که گفت‌وگو در معنای واقعی، تنها تبادل کلام نیست، بلکه تلاشی است برای بازسازی رابطه‌ی انسانی پس از ویرانی. طرفین، نه برای متقاعد کردن دیگری، بلکه برای فهمیدن و شنیدن آمده‌اند — و همین تمایز، گفت‌وگو را از جدل و دفاع متمایز می‌سازد.
در این معنا، گفت‌وگو نوعی «آیین رهایی» است؛ همان چیزی که در عنوان فیلم Mass (یک معادل فارسی برای این واژه «عشای ربانی» است.) نیز پژواک دارد.
اخلاق گفت‌وگو؛ از دفاع به همدلی
در آغاز، هر دو خانواده در حالت دفاعی‌اند. اما در جریان گفت‌وگو، زبان از کارکرد «دفاع از خود» به کارکرد «فهم دیگری» تغییر می‌کند. این دگرگونی، هسته‌ی اخلاق گفت‌وگوست؛ یعنی: تبدیل گفت‌وگو به مثابه ابزار جدال به فرآیند همدلی.
در پایان، هیچ‌کس قهرمان نمی‌شود. هیچ‌کس پیروز نمی‌گردد؛ اما احساسِ شنیده‌شدن، به هر دو سو امکان بازگشت به زندگی می‌دهد.