- توضیح
- برنامه آموزشی
- نظرات
«بازی و گفت‌وگو با تاریخ و ادبیات»؛ وقتی تاریخ، بهانه‌ای برای فکر کردن می‌شود
خانه خرد و خیال در ادامه برنامه‌های مخصوص نوجوانان، برای برقراری پیوند میان آموزش تفکر نقادانه و تاریخ و ادبیات، دوره چهار جلسه «بازی و گفت‌وگو با تاریخ و ادبیات» را برای نوجوانان برگزار می‌کند.
در این دوره جذاب، که بخش اول از سلسه کارگاه‌های «نوجوان پرسشگر» است، قصد داریم تاریخ و ادبیات را از قالب آشنای حفظ کردن نام‌ها، تاریخ‌ها و روایت‌های آماده بیرون بیاوریم و به فرصتی برای پرسش، گفت‌وگو، بررسی شواهد و تمرین اندیشیدن تبدیل کنیم.
این دوره در دو شکل قالب آنلاین از ۸ مهر و حضوری در مشهد از ۹ مهر آغاز می‌شود و با همراهی میلاد نویدپور (معلم و کارشناس ارشد ادبیات)، سبحان هوشیار (مدرس و مترجم حوزه تفکر نقادانه) و سروش موسوی‌نیا (دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان) برگزار خواهد شد.
تاریخ؛ فقط دانستن اینکه چه اتفاقی افتاده نیست
تاریخ معمولاً با مجموعه‌ای از نام‌ها، سلسله‌ها، جنگ‌ها و تاریخ‌های میلادی و شمسی به یاد آورده می‌شود؛ اما در این دوره قرار است سؤال کمی متفاوت باشد: وقتی درباره یک اتفاق تاریخی صحبت می‌کنیم، از کجا می‌دانیم آن اتفاق چگونه رخ داده است؟
در بخش تاریخی دوره، نوجوانان به جای مواجهه صرف با مجموعه‌ای از اطلاعات، با پرسش‌هایی درباره شکل‌گیری جوامع انسانی و تمدن‌ها روبه‌رو می‌شوند. انسان‌ها چگونه از جوامع کوچک به شهرها و تمدن‌های پیچیده رسیدند؟ چرا بعضی جوامع شکل گرفتند و رشد کردند؟ چه عواملی در شکل‌گیری جوامع انسانی نقش داشتند؟
دو جلسه نخست به همین پرسش‌ها اختصاص دارد؛ پرسش‌هایی که می‌توانند تاریخ را از یک فهرست طولانی از اطلاعات به موضوعی برای کنجکاوی و گفت‌وگو تبدیل کنند.
در دو جلسه بعد، موضوع «اشتباهات تاریخی» مطرح می‌شود؛ تصمیم‌هایی که پیامدهای بزرگی داشته‌اند، انتخاب‌هایی که مسیر وقایع را تغییر داده‌اند و موقعیت‌هایی که می‌توان درباره آنها پرسید: اگر تصمیم دیگری گرفته می‌شد، چه اتفاقی ممکن بود رخ دهد؟
هدف البته پیش‌بینی تاریخِ جایگزین یا ساختن یک روایت خیالی صرف نیست. مسئله اصلی، تمرین نوعی نگاه نقادانه به روایت‌های تاریخی است: اینکه نوجوان بتواند برای ادعاها دنبال دلیل بگردد، بپرسد «از کجا می‌دانیم؟»، میان واقعیت، روایت و برداشت شخصی تفاوت بگذارد و یک موضوع را از چند زاویه بررسی کند.
در این نگاه، تاریخ بیش از آنکه فقط موضوعی برای دانستن باشد، بهانه‌ای است برای تمرین یک مهارت مهم‌تر: چگونه فکر کردن.
رستم و اسفندیار؛ یک داستان آشنا و در عین حال غریب
بخش ادبی دوره از یکی از مشهورترین و در عین حال پیچیده‌ترین داستان‌های شاهنامه آغاز می‌شود: داستان رستم و اسفندیار.
دو قهرمان که هر دو بارها در موقعیت‌های دشوار قرار گرفته‌اند و هر یک به شکلی از ایران دفاع کرده‌اند، این بار در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند. اما چه چیزی آنها را به این تقابل رساند؟ آیا راه دیگری برای حل اختلاف وجود داشت؟ آیا می‌شد از نبرد جلوگیری کرد؟
نوجوانان در این بخش قرار نیست فقط داستان را بشنوند یا درباره شخصیت‌های آن اطلاعات کسب کنند. آنها با قرار گرفتن در موقعیت شخصیت‌های داستان، تلاش می‌کنند مسئله را از زاویه دید رستم و اسفندیار ببینند و درباره راه‌های احتمالی حل اختلاف گفت‌وگو کنند.
پرسش‌هایی مانند اینکه اگر به جای قدرت‌طلبی، اصرار و تقابل، خردمندی و گفت‌وگو مجال بیشتری پیدا می‌کرد، چه می‌شد؟ می‌تواند نوجوانان را وارد گفت‌وگویی کند که در آن ادبیات، تاریخ و مهارت‌های گفت‌وگو به یکدیگر نزدیک می‌شوند.
به این ترتیب، «رستم و اسفندیار» فقط یک داستان حماسی از گذشته نیست؛ فرصتی است برای تجربه همدلی، دیدن مسئله از زاویه‌ای متفاوت و جست‌وجوی راه‌حل برای یک اختلاف دشوار.
یک دوره برای بازی، پرسش و گفت‌وگو
در «بازی و گفت‌وگو با تاریخ و ادبیات»، تلاش شده است فضای کلاس تا حد امکان از یک جلسه سخنرانی صرف فاصله بگیرد. بازی، گفت‌وگو، نقش‌آفرینی و پرسشگری بخشی از مسیر یادگیری نوجوانان خواهد بود تا آنها فقط درباره تاریخ و ادبیات نشنوند، بلکه با آنها کار کنند، درباره‌شان فکر کنند و دیدگاه‌های خود را با دیگران به اشتراک بگذارند.
این دوره چهار جلسه‌ای (بیش از ۲ ساعت) با هزینه ثبت‌نام ۳ میلیون تومان برگزار می‌شود، که هزینه آن با تخفیف ثبت‌نام زودهنگام به ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان کاهش یافته است.
شروع دوره آنلاین: ۸ مهر
شروع دوره حضوری در مشهد: ۹ مهر
ظرفیت دوره حضوری در مشهد فقط دو نفر تا تکمیل نفرات مانده است و برای دوره آنلاین نیز ۶ ظرفیت باقی مانده است.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و آگاهی از جزئیات ثبت‌نام، می‌توانید از طریق راه‌های ارتباطی خانه خرد و خیال در تلگرام و تماس تلفنی (۰۹۱۵۵۳۷۶۹۵۳) با این مجموعه در تماس بود.
هدف سلسله کارگاه‌های نوجوان پرسشگر صرفا شنیدن داستان و تاریخ نیست؛ با حضور سه تسهیلگر تاریخ و ادبیات و تفکر نقادانه چیزی دشوارتر و ماندگارتر را تمرین می‌کنیم: پرسیدن، شنیدن، تردید کردن، دیدن از زاویه‌ای دیگر، فکر کردن پیش از پذیرفتن و پیامدنگری.
