دیدگاه مصطفی ملکیان درباره دو ثمره پنهان و حتمی گفت‌وگو
حتی اگر گفتگویی به شکست بیانجامد، اما حداقل دو فایده دارد

به گفته مصطفی ملکیان، حتی اگر گفت‌وگویی به نتیجه نرسد یا شکست بخورد، باز هم دو پیامدِ بسیار مهم و ارزشمند دارد: ما را به هم نزدیکتر و خود‌آگاه‌تر می‌کند.

تهیه مطلب: فاطمه حسین‌نژاد

استاد مصطفی ملکیان معتقد است پس از یک دیالوگ حداقل دو نتیجه حتمی ظاهر می‌شود.

حتی اگر گفت‌وگویی به نتیجه نرسد یا شکست بخورد، باز هم دو پیامدِ بسیار مهم و ارزشمند دارد:

۱. گفت‌وگو، دل‌ها را به هم نزدیک‌تر می‌کند

در جریان گفت‌وگو، طرفین به لحاظ عاطفی به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شوند. حتی اگر اختلاف نظر باقی بماند، همین عملِ گفت‌وگو ــ یعنی کارِ مشترکِ دو انسان برای فهم یکدیگر ــ سبب نوعی همدلی و تقریب دل‌ها می‌شود. کارِ مشترک با دیگران، خواه در اندیشیدن باشد یا در سخن گفتن، ما را به یکدیگر نزدیک‌تر می‌کند.

بیشتر بخوانید: کارگاه گفت‌وگوی منطقی و تفکر نقادانه

۲. گفت‌وگو، نیاز وجودی ما به دیگری را آشکار می‌کند

در گفت‌وگو، انسان نیاز خود به دیگران را نه‌فقط در سطح ذهن، بلکه در عمق وجود احساس می‌کند. همه‌ی ما می‌دانیم که انسان‌ها به یکدیگر نیاز دارند؛ اما در لحظه‌ی گفت‌وگو، این دانستن تبدیل به احساس می‌شود — به تجربه‌ای وجودی.

استاد ملکیان در توضیح این معنا، به رمان مشهور «مرگ ایوان ایلیچ» از تولستوی اشاره می‌کند. ایوان ایلیچ در پایان عمرش می‌گوید:

«در کتاب‌های منطق خوانده بودم: سقراط انسان است؛ هر انسان مردنی است؛ پس سقراط مردنی است.
من همواره این استدلال را می‌دانستم، اما اکنون که خودم به مرگ نزدیک شده‌ام، با تمام وجود، مرگ را احساس می‌کنم.»

به همین قیاس، بیشتر انسان‌ها می‌دانند که انسان به انسان نیاز دارد، اما تنها در گفت‌وگو است که این نیاز را با تمام وجود درک می‌کنند.

این دو اثرِ مثبتِ گفت‌وگو نشان می‌دهد که حتی اگر گفت‌وگو به نتیجه‌ای نرسد یا شکست بخورد، باز هم ارزشِ آن پابرجاست؛ زیرا ما را به هم نزدیک‌تر و از خودآگاه‌تر می‌کند.

برای دسترسی به صوت سخنرانی ایــــــــــنــجـــــا را کلیک کنید

منبع: کانون گفت و گو (تالار شمس – 3 اسفند ۹۶)

بیشتر بخوانید:

• کتاب راهنمای عملی گفت‌وگوی منطقی با ترجمه سبحان هوشیار و مهشید ایرانمنش